Xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đang chứng kiến sự thay đổi đáng chú ý về mục tiêu tác chiến. Nếu trước đây các cuộc không kích chủ yếu nhằm vào các cơ sở quân sự, thì nay hạ tầng dân sự, đặc biệt là hệ thống năng lượng, cầu cống và các ngành công nghiệp chủ chốt, đang trở thành trọng tâm tấn công của cả hai bên.

Phát biểu ngày 6-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra cảnh báo cứng rắn, yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn, nếu không sẽ đối mặt với các đòn tấn công quy mô lớn vào hệ thống cầu và nhà máy điện. Ông tuyên bố Mỹ có thể khiến toàn bộ hệ thống điện của Iran “ngừng hoạt động trong vài giờ”, nhấn mạnh mức độ hủy diệt mà Washington sẵn sàng triển khai. Phía Iran lập tức bác bỏ những cảnh báo này, cho rằng đó là “lời đe dọa vô căn cứ”. Đồng thời, Tehran phát tín hiệu sẵn sàng đáp trả tương xứng nếu hạ tầng của mình bị tấn công, thậm chí ám chỉ khả năng mở rộng mục tiêu sang các cơ sở trọng yếu trong khu vực Trung Đông.

Trên thực địa, những tuyên bố này đang dần trở thành hiện thực. Mỹ và Israel đã bắt đầu nhắm vào các cơ sở hạ tầng chiến lược của Iran, bao gồm cầu cống, nhà máy điện, tổ hợp hóa dầu và các trung tâm công nghiệp lớn. Một số cơ sở hóa dầu trọng điểm tại Asaluyeh, Mahshahr và Tabriz đã bị không kích, gây thiệt hại đáng kể cho năng lực sản xuất và xuất khẩu của Iran. Theo phía Israel, các đòn tấn công đã làm suy giảm phần lớn năng lực xuất khẩu hóa dầu – lĩnh vực đóng góp quan trọng cho nguồn thu ngoại tệ của Tehran. Không dừng lại ở đó, các nhà máy thép lớn tại Ahvaz và Isfahan – được coi là “trái tim” của ngành công nghiệp kim loại Iran – cũng trở thành mục tiêu. Việc đánh vào những cơ sở này không chỉ gây gián đoạn sản xuất mà còn kéo theo hệ lụy dây chuyền tới các ngành như xây dựng, chế tạo và xuất khẩu.

Ở chiều ngược lại, Iran cũng đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào cơ sở năng lượng và hạ tầng tại Israel và các quốc gia Vùng Vịnh. Các mục tiêu bao gồm nhà máy lọc dầu, cơ sở hóa dầu, hệ thống khử mặn và lưới điện tại Bahrain, UAE và Kuwait. Những động thái này cho thấy phạm vi xung đột đang lan rộng và ngày càng khó kiểm soát.

Đáng chú ý, eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu – đang trở thành điểm nóng chiến lược. Việc Iran siết chặt kiểm soát khu vực này đã khiến nhiều tàu chở dầu mắc kẹt, đẩy giá năng lượng thế giới tăng vọt lên mức cao nhất trong nhiều năm. Các chuyên gia cảnh báo, ngay cả khi tuyến đường này được mở lại, thiệt hại đối với hệ thống sản xuất và xuất khẩu năng lượng trong khu vực có thể kéo dài nhiều tháng.

Sự chuyển hướng sang tấn công hạ tầng và năng lượng đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ vi phạm luật pháp quốc tế. Liên hợp quốc đã cảnh báo rằng việc nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự có thể bị coi là hành vi bị cấm, đặc biệt nếu gây ra thiệt hại lớn cho dân thường. Tuy nhiên, phía Mỹ và Israel lập luận rằng nhiều mục tiêu có liên quan đến hoạt động quân sự, do đó vẫn nằm trong phạm vi hợp pháp.

Dù vậy, hệ quả rõ ràng nhất của chiến lược này là biến xung đột thành một cuộc chiến tiêu hao về kinh tế. Với Iran, nền kinh tế vốn đã chịu nhiều sức ép từ các lệnh trừng phạt nay càng trở nên mong manh. Các cuộc không kích khiến nhiều nhà máy phải đóng cửa, giá lương thực tăng cao và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, làm đời sống người dân thêm khó khăn. Ở chiều ngược lại, các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng khu vực cũng gây ra tác động lan tỏa, đặc biệt đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung đang khiến giá năng lượng biến động mạnh, ảnh hưởng trực tiếp tới nền kinh tế của nhiều quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu dầu.

Trong bối cảnh đó, các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng vẫn chưa đạt kết quả. Iran tiếp tục bác bỏ các đề xuất ngừng bắn tạm thời, trong khi Mỹ duy trì lập trường cứng rắn. Các chuyên gia nhận định, nếu xu hướng tấn công hạ tầng tiếp diễn, cuộc xung đột có thể kéo dài và gây ra những hậu quả sâu rộng hơn nhiều so với hiện tại.

AN BÌNH